Material didaktikoa

“kontZIENTZIAturik”: ZIENTZIA BESTELAKO BEGIRADATATIK BIGARREN HEZKUNTZAKO IKASGELETAN, NESKAK AHALDUNTZEKO ETA MUTILENGAN JARRERA BERDINZALEAK SUSTATZEKO

kontZIENTZIAturik_conCIENCIAdas
Bi hitzetan: 

Proiektu honekin bilatzen duguna da Bizkaiko bigarren hezkuntzako irakasleei laguntzea euren ikasleengan kontzientzia kritikoa pizten euren etorkizuneko lanbidea aukeratzeko orduan dauden desparekotasunen inguruan. Helburua neskak ahalduntzea da parekidetasun erreala lortzeko eta aukera-berdintasunean garatu ahal izan ditzaten euren bizitza pertsonala eta profesionala.

Markoa: 

Inguratzen gaituen androzentrismoarekiko kontzientzia kritikoa sortzea eta zientzia ulertzeko modu berriak bultzatzea bilatzen duen Sorkinen estrategiaren barruan kokatzen da proiektu hau; emakumezko zientzialariak eta emakumeen jakintzak ikusgai egiten dituen eta pertsonen eta naturaren zaintzak gure gizartearentzat duen garrantzia aintzat hartzen duen zientzia bultzatuz. “Zientzia ikasgelatik kanpo egitea bestelako begiradatatik” proiektuan metatutako esperientziatik abiatuta, hezkuntza formalaren esparrura jauzi egingo dugu proiektu honekin. 2018/2019 ikasturtean garatu genuen proiektuaren lehen fasea eta 2019/2020 ikasturtean garatuko dugu bigarrena.

Jardueraren laburpena: 

Proiektuaren lehen fasean, 2018/2019 ikasturtean, ondoko emaitzak lortu ditugu: 

1) “Jakintzak eta zientzia: esperientzia hezkidetzaile eraldatzaileak Bigarren Hezkuntzan” jardunaldia antolatzea, hezkuntza formalaren esparruko eragileekin lankidetzarako elkargune bat eratzeko asmoz.

2) Ikasgelan erabiltzeko jarduera-fitxak sortzea, emakumeek garatutako jakintza kolektiboa eta ezagutzak ikusgai eginez, ezagutza horiek gordetzen duten zientzia inplizitua azalduz eta ugalketa- eta zaintza-lanak balioetsiz.

Martxan dagoen 2019/2020 ikasturtean zehar burutuko dugun bigarren fasean, Eraldaketarako Hezkuntza eta hezkidetza oinarri dituen ikuspegiaz lan egiten jarraituko dugu, lehen faseko emaitzetan sakondu asmoz. Horretarako, besteak beste, ondoko jarduera hauek burutuko ditugu:

  • -Bigarren Hezkuntzan eskolak ematen dituzten hezitzaileekin elkarlanean hausnarketa-prozesua
  • -Hainbat gizarte-eragilerekin batera eztabaida, elkartruke eta elkarlanerako espazioak sortzea proiektuaren ikuspegi pedagogikoa eta komunikazio-ahalmena indartzeko
  • -“Hezkidetza, jakintza eta zientzia: emakumeen jakintzak bigarren hezkuntzako ikasgeletan zientzia bestelako begiradatatik lantzeko tresna gisa” ikastaroko material didaktikoak sortzea eta ikastaroaren lehen edizioa  ematea, bigarren hezkuntzako irakasleei zuzendurik

#kontZIENTZIAturik traolaz zabalduko dugu proiektuari buruzko informazio guztia sare sozialetan.

proy DFBcoop-1
proy DFBcoop-2
proy DFBcoop-3
proy DFBcoop-4
proy DFBcoop-5
proy DFBcoop-6
proy DFBcoop-7

ZIENTZIA IKASGELATIK KANPO EGITEA BESTELAKO BEGIRADATATIK, NESKAK AHALDUNTZEKO ETA MUTILENGAN MASKULINITATE BERRIAK SUSTATZEKO

HACER CIENCIA DESDE OTRAS MIRADAS FUERA DE LAS AULAS
Bi hitzetan: 

Proiektu honekin bilatzen duguna da Bizkaiko nerabeei kontzientzia kritikoa piztea euren etorkizuneko lanbidea aukeratzerako orduan dauden desparekotasunen inguruan. Horrekin batera, ugalketa- eta zaintza-lanei duten balioa aitortu nahi diegu. Horretarako, emakumeek historian zehar garatutako jakintza nabarmenduko dugu, emakumeen ekarpen eta ezagutzak ikusgai eginez eta ezagutza horiek gordetzen duten zientzia inplizitua azalduz eta balioetsiz.

Markoa: 

Inguratzen gaituen androzentrismoarekiko kontzientzia kritikoa sortzea eta zientzia ulertzeko modu berriak bultzatzea bilatzen duen Sorkinen estrategiaren barruan kokatzen da proiektu hau, emakumezko zientzialariak eta emakumeen jakintzak ikusgai egiten dituen eta pertsonen eta naturaren zaintzak gure gizartearentzat duen garrantzia aintzat hartzen duen zientzia bultzatuz. 2017an zehar garatu genuen proiektuaren lehen fasea, zeinetan osatu baikenuen “Emakumeen jakintzek gordetzen duten zientzia” gida didaktikoa. 2018an zehar bigarren fasea burutu dugu.

Jardueraren laburpena: 

Proiektuaren helburu nagusia da jarduera ludiko-hezitzaileak proposatzea, nesken ahalduntzea bultzatuko dutenak eta mutilen artean maskulinitate berdinzaleak garatzea. Horretarako, zientziaren gaur egungo ikuspegi androzentrikoa auzitan jarriko dugu, emakume zientzialarien erreferenteak bultzatuko ditugu, emakumeen jakintzari duen balioa aitortuko diogu eta metodologia pedagogiko berritzaileak erabiliko ditugu.

Proiektuaren II. fasean ondoko jarduera hauek burutu ditugu:   

  • Hezkuntza ez-formalaren alorreko eragileen artean hausnarketa, topaketa eta elkarlanerako guneak sortu ditugu, mutil eta neska nerabeen arteko parekidetasunaren aldeko ekimenak gauzatzeko eta elkarren arteko aliantzak eraikitzeko. Horren lekuko dira mikromatxismoen inguruko eta maskulinitate berrien inguruko hausnarketa-prozesuak eta, batez ere, 2019ko otsailean ospatutako “Jakintza eta zientzia” jardunaldiak, han sozializatu baigenituen proiektuan egindako aurrerapenak eta sortutako material didaktikoa. 
  • Gazteekin maskulinitate berriak eta mikromatxismoak lantzeko dauden erremintetan sakontzea, sortuko dugun material didaktikoan txertatzeko. Horretarako, bi hausnarketa-prozesu paralelo bideratu ditugu, honako gai hauen inguruan:
  • “Emakumeen jakintzek gordetzen duten zientzia” gidaren osagarri izan daitekeen material didaktiko berria sortzea eta zabaltzea, eragile lankideekin egindako lanaren emaitzak biltzen dituena. Hain zuzen ere, 10 fitxa didaktiko sortu ditugu, gazte nerabeekin hezkuntza ez-formaleko espazioetan erabiltzeko aproposak. Doan deskarga ditzakezu hemen
Presentación Marienea
Taller jovenes, semillas
Taller jovenes, huevos
Sesión nuevas masculinidades
Sesión micromachismos
Congreso tiempo libre

“EMAKUMEEN JAKINTZEK GORDETZEN DUTEN ZIENTZIA” GIDA DIDAKTIKOA

“EMAKUMEEN JAKINTZEK GORDETZEN DUTEN ZIENTZIA” GIDA DIDAKTIKOA
Bi hitzetan: 

Hezkuntza ez-formalaren esparruan nerabeekin lan egiten duten pertsonei zuzenduta dago Emakumeen jakintzek gordetzen duten zientzia gida didaktikoa. Gaur egungo “zientzia” nozioaren berrikuspen kritikoa proposatzen du eta zientziara hurbiltzeko bestelako begiradak aintzat hartzen ditu, ikuspegi feministatik eta metodologia parte-hartzaileetatik abiatuta. 

Markoa: 

Gida didaktikoa 2017an zehar garatutako proiektuaren emaitza da, eta berau argitaratzeaz gain, proiektuan ondoko lanak burutu ditugu:  

  1. Gairi buruzko ikerlan teorikoa
  2. Hezitzaileei eta hezkuntza ez-formaleko esparruari egokitutako material didaktikoa 
  3. Sortutako materiala hezkuntza ez-formalaren esparruan diharduten hainbat pertsonarekin kontrastatzea 
  4. Sortutako argitalpena zabaltzea, hala aurkezpenen bitartez nola bestelako komunikazio-kanalak baliatuta 

Lan horiek guztiak burutu ahal izateko, emakume eta gizonen arteko berdintasuna bultzatzeko diru-laguntza bat jaso genuen Bizkaiko Foru Aldundiaren eskutik. 2018an proiektuari jarraipena emango diogu. 

Jardueraren laburpena: 

Lan honek bi helburu nagusi ditu. Alde batetik, neska nerabeak ahalduntzen lagundu nahi dugu eta haiengan zientzia-bokazioa sustatzen. Beste alde batetik, mutil nerabeen artean maskulinitate berriak bultzatu nahi ditugu eta zaintza-lanetan erantzunkide izan daitezen. 

Horretarako, inguratzen gaituen androzentrismoaren inguruko kontzientzia kritikoa sustatzea proposatzen dugu, eta zientzia berri bat bultzatzea, ikusgarri eginez emakumezko zientzialariak eta beren jakintzak, eta aitortuz pertsonen eta naturaren zaintzak gure gizartearentzat duten garrantzia. 

Gida hezkuntza ez-formalaren alorrean diharduten pertsona hezitzaileei zuzenduta dago eta hausnarketa eta ekintza bultzatu nahi ditu berauengan, beren espaziora egokitu eta eguneroko lanean txertatzeko moduko informazioa eta erreminta praktikoak erakutsiz. Hezkuntza ez-formaleko espazioetan jarri nahi izan dugu fokua material honekin, uste baitugu askotan ez zaiola behar bezalako arreta jartzen espazio horiek duten garrantziari, bai genero-rol, -estereotipo eta -harremanak eraikitzerako orduan, eta baita zientzia –kontzienteki zein ez− irakasteko eta transmititzeko orduan ere. Uste dugu garrantzitsua dela espazio horietarako material espezifikoak sortzea eta beren garrantzia azpimarratzea.  

2018ko otsailean Bizkaiko hiru udalerritan aurkeztu genuen gida: Bilbon, Barakaldon eta Getxon. Aurkezpenotan, gida zergatik sortu genuen, zer egitura duen eta biltzen dituen edukiak azaltzeaz gain, ohiko hitzaldi formatutik haratago joan ginen eta entzuleak parte-hartzaile bihurtu genituen erakusketa interaktibo baten bidez. Erakusketa, txoko deitu genien zortzi gunez osatu genuen; bakoitzean askotariko informazio eta elementuak bildu genituen (haziak, ogia, barazkiak, hainbat modutara prestatutako arrautzak, herri-medikuntzako errezetak, garbigarriak sortzeko lehengaiak, emakumezko zientzialarien argazkiak, e.a.) eta publikoko pertsonei gonbidapena luzatu genien euren ezagutzak partekatzeko eta nahierara esperimentatzeko. Hala, uste dugu erakusketak eragindako bizipenen bitartez lortu genuela bertaratutakoek emakumezko zientzialariak aintzat hartzea.

Hementxe duzu gidaren laburpen bat, azaltzen duena zergatik sortu genuen eta eduki nagusiak zeintzuk diren. Horrez gain, hemen gida osoa deskargatzeko aukera ere baduzu.

(Ilustrazioaren egilea: Leire Llano)

IKUSI MAKUSI… EMAKUME ZIENTZIALARIAK

VEO VEO...MUJERES CIENTÍFICAS
Bi hitzetan: 

“Ikusi makusi... emakume zientzialariak”  2016 urtean hasi genuen proiektua da. Jolasak tresna pedagogiko gisa duen potentziala aztertzen dugu bertan, neskei alor zientifiko- teknologikoarekiko interesa pizteko.

Markoa: 

Heziketa zientifikoari buruzko gure lan-ildotik ikertu dugu zeintzuk diren arrazoiak alor zientifiko-teknologikoan estereotipoak eraikitzeko, eta rolak eta genero-harreman ez-parekideak  betikotzeko.  Era berean, ikuspegi pedagogiko ezberdinek desparekotasun horiek sakontzeko orduan duten eragin handia berresteko aukera izan dugu. Gure ondorio nagusia da ezinbestekoa dela bestelako proposamen hezitzaileak garatzea, existitzen diren diskriminazioak desagerrarazten lagunduko dutenak eta ikuspegi feministatik hurbilduko direnak bestelako begiradak aintzat hartzen dituen zientziara. 

Jardueraren laburpena: 

Orain arte egindako ikerlanak hipotesi hau izan du abiapuntu: Gaur egungo jolas gehienek darabilten zientziaren ikuspegiak, hala nola sexuaren arabera ezberdinduak izateak, ez dute sustatzen emakumezkoek alor zientifiko-teknologikoan parte hartzea.

Uste dugu horixe gertatzen dela, alde batetik, jolasak hezkuntza-erreminta garrantzitsua direlako: baloreak zabaltzen dituzte eta umeengan eragina dute, nola nortasunean, hala gaitasunen garapenean ere . Horrez gain,  ikusi da erabakigarriak direla estereotipoak eraikitzeko eta rolak betikotzeko orduan, umeei mota ezberdinetakoak eskaintzen zaizkielako txiki-txikitatik sexuaren arabera. Era berean, zientziak, gaur egun egituratuta dagoen bezala, oinarrian patroi androzentriko eta sexistak ditu, eta bere ezaugarri dira: ikusezin bihurtzea alor zientifiko- teknologikoan ekarpenak egin dituzten emakumezkoen gehiengo handia, eta zilegitasuna kentzea bizitzaren iraunkortasuna bermatzen duten jakintzek duten oinarri zientifikoei, tradizionalki emakumezkoek garatu dituzten horiei.

Azkenik, ikerlan honetan goian azaldutako joera alderantzikatu lezaketen proposamen ludiko-hezitzaileak aztertu ditugu, helburu dutenak: genero-rol eta -estereotipoak deseraikitzea; bizitzaren iraunkortasuna bermatzen duten jakintzak ikusgai egitea, balioestea eta duten zientzia-balioa aldarrikatzea; emakumezko erreferenteak sortzea; umeen gaitasunak berdintasun-baldintzetan garatzea alor zientifiko-teknologikoan, sexuarekiko modu independentean.

Aurreko guztiagatik uste dugu aldaketa beharrezkoa dela gaur egungo jokoen diseinuan eta eskaintzan, lanbide zientifiko-teknologikoetan dauden genero-ezberdintasunak desagerraraziko baditugu.

Proiektu honen baitan kokatzen da ‘Emakumezko zientzialariak eta hezkuntza: jolasa baliabide pedagogiko gisa neskengan zientzia-bokazioak sustatzeko’ izenburuko posterra.  Bilbon 2018ko uztailean ospatutako XII. Zientzia, Teknologia eta Generoko Iberoamerikar Biltzarrean aurkeztu dugu, ‘STEAM diziplinak: ibilbide akademiko-profesionaletako eragina’ sail tematikoaren barruan.

Proiektuari jarraipena emateko, datozen hilabeteetan zehar finantzazio-iturriak bilatzen jarraituko dugu eta beronekin zerikusia duten jarduerak gauzatzen.

(Argazkia: Joseba Sainz de Murieta)

 

Orriak